Pionier van de kleurenfilm en ooggetuige van een verdwenen wereld
Een avonturier met een camera
Zelfportret van Alphons Hustinx als cineast, samengesteld uit een combinatie van fotografie en tekening. De tropenhelm symboliseert zijn talloze reizen naar verre, veelal tropische gebieden.
Wie foto's of films van Alphons Hustinx bekijkt, ziet een man die zijn tijd ver vooruit was. Met tropenhelm op het hoofd, een filmcamera over de schouder en een onverzadigbare nieuwsgierigheid trok hij door Afrika, Azië en het Midden-Oosten. Hij reisde niet als ontdekkingsreiziger in de klassieke betekenis, maar als cineast, fotograaf en journalist. Zijn doel was de wereld vast te leggen op een moment waarop kleurenfotografie en kleurenfilm nog in de kinderschoenen stonden.
Wie foto's of films van Alphons Hustinx bekijkt, ziet een man die zijn tijd ver vooruit was. Met tropenhelm op het hoofd, een filmcamera over de schouder en een onverzadigbare nieuwsgierigheid trok hij door Afrika, Azië en het Midden-Oosten. Hij reisde niet als ontdekkingsreiziger in de klassieke betekenis, maar als cineast, fotograaf en journalist. Zijn doel was de wereld vast te leggen op een moment waarop kleurenfotografie en kleurenfilm nog in de kinderschoenen stonden.
Hoewel zijn naam tegenwoordig slechts bij een beperkt publiek bekend is, behoort Hustinx tot de belangrijkste Nederlandse pioniers van de kleurenfotografie.
Zijn nalatenschap omvat duizenden foto's en vele kilometers film, waaronder de eerste kleurenfilm die in Nederlands-Indië werd opgenomen. Daarnaast maakte hij tijdens de Tweede Wereldoorlog een unieke serie kleurendia's van het dagelijks leven in bezet Nederland. Deze collectie geldt als een van de belangrijkste particuliere verzamelingen kleurenopnamen uit de oorlogsjaren in Europa.
Opmerkelijk genoeg bleef zijn werk tijdens zijn leven grotendeels verborgen. Pas twaalf jaar na zijn overlijden werd de ware omvang van zijn archief ontdekt. Sindsdien behoren zijn foto's tot de meest gebruikte kleurenbeelden van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Vrijwel iedere documentaire, tentoonstelling of publicatie over deze periode maakt tegenwoordig gebruik van zijn werk.
Toch vertellen de foto's slechts een deel van het verhaal. Achter de camera ging een rusteloze reiziger schuil, iemand die voortdurend nieuwe bestemmingen zocht en zich nauwelijks kon voorstellen een gewoon kantoorbestaan te leiden. Zijn leven voerde hem o.a. naar Afghanistan, Zuid-Afrika, Nederlands-Indië, Curaçao, India, Pakistan, Ceylon en Ghana. Onderweg legde hij landschappen, volkeren, industrieën en alledaagse taferelen vast met een scherp oog voor compositie en detail.
Zijn avonturen waren soms spectaculair. In 1932 bereikte hij per automobiel Afghanistan, destijds een bestemming die voor Europese reizigers vrijwel onbereikbaar was. Tijdens de laatste oorlogsmaanden ontsnapte hij vanuit bezet Roermond in een gammele roeiboot over de Maas naar bevrijd gebied. Zulke gebeurtenissen droegen bij aan zijn reputatie als avonturier, al relativeerde Hustinx zelf zijn heldendaden graag met een flinke dosis humor.
Een Maastrichtse jeugd
Alphons Joseph Hubert Hustinx werd op 13 oktober 1900 geboren in Maastricht als oudste zoon van een welgestelde katholieke familie. De Hustinxen behoorden tot de maatschappelijke bovenlaag van de stad. Al generaties lang waren zij actief in de handel in bier, wijn, koffie en koloniale waren, activiteiten waarmee aanzienlijke welvaart was opgebouwd.
Zijn vader bekleedde een vooraanstaande functie als directeur van de Twentsche Bank, gevestigd aan de Bredestraat in het historische centrum van Maastricht. Het gezin leidde een comfortabel bestaan dat kenmerkend was voor de katholieke elite van Limburg aan het begin van de twintigste eeuw. De winters werden in de stad doorgebracht, terwijl de familie de lente- en zomermaanden verbleef in een ruim buitenhuis in Bunde.
