Door: Jac Maurer
Dat moet een sensatie zijn geweest! In de loop van 1902 koopt een inwoner van Heerlen als eerste zo’n supermoderne automobiel. Heerlen is in die jaren nog een kleine plaats, met nauwelijks 7.000 inwoners. Je verplaatst je te voet binnen de gemeente. Als je verder weg wilt/moet gaan, dan gebruik je een paard al of niet met een wagen/koets. Een enkeling bezit al een rijwiel, nog zo’n moderne uitvinding, maar je moet wel zelf trappen. Veel andere mogelijkheden om te reizen zijn er nog niet binnen Heerlen.
Sinds een paar jaar is er wel al een spoorverbinding naar Sittard en het Duitse Herzogenrath, zodat deze plaatsen met de trein bereikbaar zijn. Naar bijvoorbeeld Maastricht is nog niet rechtstreeks mogelijk. Autobussen bestaan nog niet.
Tot nu toe is geen foto boven tafel gekomen van die eerste Heerlense auto. Dankzij een krantenbericht en vanuit overheidsregisters weten we er toch wat meer van. Sinds 1898 bestaat er namelijk een kentekenregister voor alle bezitters van een auto, die gebruik willen maken van ’s rijkswegen. Regelgeving is van alle tijden! Dus de bezitter kreeg een kenteken, persoonsgebonden en niet gekoppeld aan een bepaald voertuig. Als je een ander voertuig koopt, schroef je daar het kenteken op dat al in je bezit is, ook als je zo rijk bent, dat je je meerdere auto’s kunt permitteren. Het is duidelijk: de eerste auto’s zijn ontzettend duur en alleen aan te schaffen door de zeer welgestelden. Ze dienen in eerste instantie dan ook als een avonturenmachine, waarmee je uitstapjes kunt maken en ongekende snelheden kunt behalen. Dus niet direct bedoeld als vervoermiddel om van A naar B te reizen. Daar komt langzaamaan verandering in.
De eerste Heerlense auto laat zien, dat deze niet uitsluitend voor het ‘genot’ is aangeschaft, maar vooral als functioneel hulpmiddel.
Frans de Wever, huisarts in Heerlen, onvermoeibaar en alom gerespecteerd, is de eerst officiële automobilist van Heerlen. Hij krijgt Rijkskenteken 897, dat in 1906 is omgezet naar het provinciaal kenteken P-45. Als enige huisarts in de regio met het afleggen van veel huisbezoeken, en het assisteren bij moeilijke bevallingen bij de mensen thuis, kan hij een auto als relatief snel vervoermiddel goed gebruiken. Hij is tevens initiatiefnemer van een ziekenhuis in Heerlen, zodat mensen voor een ingrijpende operatie niet meer – primitief – naar Maastricht vervoerd hoefden te worden. De nieuwbouw van het ziekenhuis in de jaren zestig van de vorige eeuw was in eerst instantie naar hem vernoemd, maar vanwege latere fusies met andere regionale ziekenhuizen, is zijn naam van de gevel verdwenen, en vervangen door onpersoonlijke namen. Zijn buste staat in de hal van het huidige Zuyderland-ziekenhuis, locatie Heerlen. Wij beschikken niet over beeldmateriaal van de motorvoertuigen van Frans de Wever. Wij houden ons hiervoor aanbevolen.